KALEM MEDYA
HABERLER
FOTO GALERİ
KÜNYE
SAYFALAR
ANASAYFA
  GÜNDEM      POLİTİKA      DÜNYA      KENT HABERLERİ      EKONOMİ      EĞİTİM      SAĞLIK      RÖPORTAJ      KÜLTÜR/SANAT      KİTAP      SPOR      YAŞAM   
 
Ana Sayfa > Site Yazarları

Süleyman BELEDİOĞLU -
DİKKAT BOĞULMASI
05 Ocak 2021

Nobel ödüllü ekonomist Herbert Simon; günümüzde artan uyaran sağanağının, dikkat üzerindeki olumsuz etkisini şu sözlerle özetliyor: “Enformasyonun tükettiği şey, alıcılarının dikkatidir. Enformasyon zenginliği, dikkat fakirliğine yol açar.”
Dikkat (attention) kavramı; Latinceden gelen “attendere” kelimesinden türetilmiş olup, “bir şeye doğru uzanmak” anlamına gelmektedir.
Günümüzde gelişen teknoloji ile birlikte, her bilginin ve her şeyin elimizin altında olması, bizi neye uzanacağımız konusunda büyük bir belirsizliğe ve seçme zorluğuna sürüklemektedir.
Eğer neye uzanacağımıza güçlü bir şekilde emin değilsek, dikkatimizi asla toparlayamayız.
Dikkatimiz ve aklımız eş zamanlı olarak devreye girer. Dikkatimiz, aklımızın kontağıdır. Onu ele geçirmeden, asla aklımızı harekete geçiremeyiz.
Zeka; beynimize dış dünyadan akıp gelen milyonlarca uyaran arasından, işe yarar olanı seçebilme kapasitesidir.
Dikkatimizi verdiğimiz bir uyaran üzerinde oluşan düşünceyi yakalamak için, bir milisaniye gibi çok kısa bir zamanımız vardır.
Eğer beynimizde oluşan düşünceyi ortaya çıktıkları anda sahiplenmezsek, yok olup giderler.
Düşünür Louis Pasteur’ün “şans hazırlıklı aklı tercih eder” dediği bu olmalı.
Olasılıklara açık olmak, klişe projeler ve kararlardan uzak durmak, değişen koşulları göğüsleyecek esnekliği göstermek kazanmanın da kaybetmenin de anahtarıdır.
“Neyin doğru, neyin yanlış olduğunu bilmiyorum” diye yakınan çok insan görmüşünüzdür. Bu yakınma aslında; “dikkatimi neye yönelteceğimi bilmiyorum” demenin ta kendisidir.
“Akıl diğer her şeyin çekim gücüyle mücadele etmek, önemli olanı önemsiz olandan ayırt etmek zorundadır. Bu da bilişsel çaba ister” diyor, Harvard’lı Daniel Goleman.
Zeka, beynimize dış dünyadan akıp gelen milyonlarca uyaran arasından, işe yarar olanı seçebilme kapasitesidir.
Modern psikolojinin kurucularından William James, dikkati; “zihnin birkaç olası nesne veya düşünce arasından birden bire birine sahiplenmesi” olarak tanımlıyor.
Bu binlerce uyaran arasından tek bir hedefe odaklanmak beynimizin frontal lobuna ait bir yetidir. Bu bölge aynı zamanda dikkatimizi bir şeyden alıp, başka bir şey üzerine yöneltmemizi de sağlar. Böylece bizler bir şeye saplanıp kalmaktan kurtuluruz.
Hepimizin çok iyi bilmesi gereken diğer bir konu da, kollarımız gibi beynimizin de kaslarının olduğu benzetmesidir. Çünkü, uzun süre dikkatimizi bir şeye vermek zorunda kaldıımızda beynimizdeki dikkat kaslarının yorulacağı ve yavaş yavaş dikkat düzeyinin düşeceği bütün bilimsel verilerce doğrulanmaktadır.
Araştırmalara göre, bir metni hızla okurken, aklımız okuma süresinin yüzde 20 ile yüzde 40’ı aralığında dağılmaktadır. Bu durumdan kurtulmak ya da zarar görmemek için, okuma veya zihinsel faaliyet esnasında zaman zaman duraksamalar yaparak, zihin kaslarının dinlenmesini sağlamak gerekir.
Diğer yandan bir şeye dikkatimizi verme konusunda bizlere en çok yardımcı olan etken, beynimizdeki oksijen oranıdır. Bu nedenle zihinsel performans esnasında, zaman zaman nefes uygulaması yaparak, dikkati artırmak da mümkün olmaktadır.
Bir şeye sıkı sıkıya odaklanmış olan dikkat, bilişsel olarak tükenmemize yol açacak düzeyde zorlandığı zaman, gereğinden fazla çalışmış bir kas gibi yorulur. Buna bağlı olarak, zihinsel performans düşer, dikkat dağılır, gerginlik ve ona bağlı olarak stres oranında artışlar görülür, zihinsel yorgunluk belirtileri artarak devam eder.
İşte tam bu noktada, tıp kaynaklarından edindiğimiz bilgilere göre, zihinsel faaliyetlerimizi sürdürmek için ihtiyaç duyduğumuz enerjiyi bulmamızı sağlayan glikoz tükenmektedir.
Dikkat üzerine yapılan araştırmalar şunu kesin olarak ortaya koymuştur ki; ilgiyi ve dikkati düzenli olarak belirli aralıklarla kesmek gerekmektedir. Bunu yaptığımız zamanlarda, yani beynimizi serbest bıraktığımız zaman aralıklarında, dikkatimiz tekrar güçlenir ve bilişsel duruma karşı duruşumuz güç kazanır.
Şu bir gerçek ki, bilinçli olarak dikkatimizi vermek durumunda olduğunuz her an; yürüyüşe dahi çıkmış olsak, dikkat kaslarımız yorulur. Dur ve dinlen kuralı aslında her durum için geçerlidir.
Yine dikkatin beyin temelli seyri konusunda yapılan saha ve laboratuar çalışmaları, sürekli odak değiştirmenin de dikkati zayıflattığını ortaya koymuştur.
Bugün öğrencilerin bütün derslere her gün zaman ayırmak için yaptığı saat döngülü çalışma programları, yani her saat başı, çalıştığı dersi bırakıp, başka bir derse geçmeleri ciddi bir odaklanma sorununa yol açmaktadır.
Çok farklı uyaran ve bilişsel performanslar arasında gidip gelen dikkatimiz ciddi ölçüde yorulur. Yüksek düzeyde yüklü olan dikkat zihinsel kontrolü azaltır. Özellikle günümüzde dijital dikkat dağıtıcılara boğulmuş olarak süren yaşam sabit ve her geçen gün artan bir bilişsel yük yaratır. Bu aşırı yük, doğru olana odaklanmayı engeller ve özdenetimi kaybetmemize yol açar.
Bugün obeziteden, planlı çalışamamaya kadar uzanan bir çizgide, çeşitli sorunlar yaşayan çoğu insan uyaran fırtınalarının etkisi ile bunu yaşadığının farkına dahi varamaz.
Bu çıkmazı Goleman “dijital dünyada kendimizden geçerek düşüncesizce cipslere uzanıyoruz” diye tanımlıyor.
Amerikan psikolojisinin kurucusu William James; “dağılan dikkati irade gücüyle tekrar tekrar toparlama yeteneği kararlılık ve irade ile mümkündür” diyor.
İnsanların düşünce akışı üzerinde yapılan çalışmalar, insanların bir şey ile uğraşırken düşüncelerinin genellikle olumsuza doğru eğilim gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu da doğal olarak dikkatin dağılmasına yol açmaktadır.
En güçlü dikkat dağıtıcı, zihnimizdeki kontrolsüz hareketliliklerdir. Özellikle molasız çalışmalarda ve kesintisiz zihinsel performanslarda bu durumun çok arttığı gözlemlenmiştir.
Sinirsel açıdan, akıl dağınıklığı ile algısal farkındalık birbirini engeller. İyi düzeyde odaklanmak ve bilişsel performansımızı artırmak için, tek ve kesin bir odağı seçmek ve diğerlerini ötelemeyi başarmak gerekir.
Akıl etrafımızdaki, birçok uyaranın çekim gücüne direnmek ve önemli olanı önemsiz olandan ayırt etmek zorundadır. Bu da bilinçli ve tutarlı bir bilişsel çaba ister.
Buna yönetsel dikkat de denir. Yönetsel dikkat ise öz yönetimin en temel unsurudur. Dikkatimizi bir şeye yöneltme ve diğerlerini görmezden gelme, anlık hazların ötelenip gelecekteki büyük kazanımlara yönelmemizi sağlar.
Stanford Üniversitesinden psikolog Walter Mischel’in ünlü lokum testindeki, ikinci bir lokumu (ödülü) almak için direnen çocukların, anlık hazzı ötelemeyi başarması ve onların 40 yıl takip edilmeleri şunu ortaya koymuştur ki, lokumu hemen kapanlar yaşamın gerilerinde kalırken, lokumu hemen kapmama mücadelesinden galip çıkanlar, hayata dair ileri düzeyde başarı göstermişlerdir.
Hazları ötelemek önemli bir dikkat yönetimi ister.
Sağlıcakla kalınız.

Bu Yazıyı Paylaşın:


Yorumlar (0):

Yorum Ekle


Adınız Soyadınız*

E-posta Adresiniz*

(E-posta adresiniz sitede görünmez)

Yorumunuz*



(Yandaki güvenlik kodunu bu alana giriniz)
   
 


Süleyman BELEDİOĞLU Diğer Yazıları

28 Şubat 2021 - 2015 – TERCİH YAPARKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR
25 Ocak 2021 - TERCİH PSİKOLOJİSİNE KAPILMAYIN
13 Aralık 2020 - HAYALLERİMİZ VE DÜŞÜNCELERİMİZ
02 Aralık 2020 - DİKKATİMİZ ALIŞKANLIKLARIMIZDAN ETKİLENİR
19 Kasım 2020 - YENİ BİLİM İNSANI / ÖZEL YETENEK ÇAĞI
06 Kasım 2020 - HEDONİZM ÇARKI
20 Eylül 2020 - EĞİTİMDE SEYİRCİ ETKİSİ
22 Temmuz 2020 - Beynimiz Bilgi İle Nefes Alır Düşünce İle Nefes Verir
01 Mart 2020 - ENTER’LANAN YAŞAMLAR
05 Şubat 2020 - SÜPER ÖZGÜVEN
01 Ocak 2020 - BEYNİMİZDEKİ KAPI DUYGUSAL HAFIZA
16 Kasım 2019 - ETKİLİ AKILDA TUTMA YÖNTEMLERİ
17 Temmuz 2019 - ​DERSTE ZAMAN ZAMAN KOPMA YAŞAMAK
04 Temmuz 2019 - ÖĞRENME PROGRAMI YAPMAK
20 Mayıs 2019 - SINAV REKABETİNDE ÖNE GEÇMEK
21 Nisan 2019 - İNTERNET BAĞIMLISI ÇOCUKLAR İÇİN NE YAPMALISINIZ?
27 Mart 2019 - ÖNCE HIZ MI? YOKSA ÖNCE DOĞRU ÇÖZÜM MÜ ÖNEMLİ? “İLK GETİRENE BEŞ YILDIZ VAR!”
07 Şubat 2019 - KEŞFEDİCİ PROBLEM ÇÖZÜMÜ
17 Aralık 2018 - KAPLUMBAĞALAR KİTAP OKUMAZ
05 Aralık 2018 - YETENEKLİ OLMAYI BAŞARMAK
08 Ekim 2018 - SINAV KORKUSU MU DERS KORKUSU MU?
29 Eylül 2018 - DİKKAT EKSİKLİĞİ OLAN ÖĞRENCİ NASIL ÇALIŞMALI?
07 Eylül 2018 - ASIL SEN BAŞARISIZSIN
18 Ağustos 2018 - ÖĞRENCİYE BAKIŞ AÇIMIZ
05 Ağustos 2018 - TERCİHLER DAHA ÖNEMLİ
16 Temmuz 2018 - AİLELERİN REKABETİ
02 Temmuz 2018 - SON 7 GÜN BUNLARI YAPINIZ
31 Mayıs 2018 - Masa Sendromu
20 Mayıs 2018 - BEYNİMİZDEKİ KAPI DUYGUSAL HAFIZA
09 Mayıs 2018 - Kural Tanımayan Çocuk
18 Nisan 2018 - ÖĞRENCİYİ ÖDÜLE DOYURMAK
03 Nisan 2018 - ÇOKLU ZEKA
30 Ocak 2018 - DÜŞÜNCENİN GÜCÜ
06 Nisan 2017 - ÇOCUĞUNUZUN BAŞARISI İÇİN NELER YAPMALISINIZ?
24 Mart 2017 - HEDEF HİYERARŞİSİ
14 Şubat 2017 - LYS’YE NASIL ÇALIŞMALISINIZ?
18 Ocak 2017 - Sorunlarla BAŞA ÇIKMA STRATEJİLERİ
31 Aralık 2016 - ÖĞRENCİLİK ÖZGÜVENİ
22 Aralık 2016 - DİKKAT SORUNU İLE NASIL BAŞA ÇIKABİLİRİZ?
02 Ocak 2011 - EGO STRESİ
KALEM MEDYA | HABERLER | FOTO GALERİ | SAYFALAR | ANASAYFA
CH